Gemeentetucht is onmisbaar

Eind vorig jaar nam ik deel aan een conferentie waar een lezing werd gehouden over gemeentetucht. Over dat onderwerp hoor je niet veel in onze tijd. We vinden het normaal dat er een medisch tuchtcollege is voor artsen die fouten hebben gemaakt. Ook de KNVB heeft een tuchtcommissie die toeziet op het naleven van de voetbalregels. Maar als het om de kerkelijke gemeente gaat, hebben we er een onprettig gevoel bij.

Tucht heeft niets te maken met je naaste wel of niet liefhebben

In de christelijke gemeente staan toch waarden als liefde, aanvaarding en vergeving bovenaan? Hoe kan je dan nog praten over ‘iemand onder tucht zetten’? We willen liever zo veel mogelijk onder de mantel der liefde bedekken. Om de lieve vrede wil worden kwesties maar liever niet aangepakt.
Toch is het heel belangrijk dat bepaalde kwesties wel worden aangepakt. Paulus schrijft in zijn zogenaamde pastorale brief aan Titus: ‘Wie na twee keer te zijn terechtgewezen nog steeds verdeeldheid zaait, moet je uit de gemeente verwijderen’ (3:10 NBV). Titus was ambtsdrager in de gemeente op Kreta. Samen met de andere oudsten had hij de bevoegdheid om iemand uit de gemeente te zetten. Dat heeft niets te maken met je naaste wel of niet liefhebben. Dat is voor de persoonlijke sfeer. Gemeentetucht is voor de ambtelijke sfeer. Het is zeer wel mogelijk om iemand die bezig is de gemeente kapot te maken buiten de gemeente te zetten, en toch die persoon lief te hebben met de onvoorwaardelijke liefde van Jezus. Als ambtsdrager heb je de verantwoordelijkheid om op die manier als herder voor de kudde te zorgen. Je kunt niet een wolf toelaten bij de kudde onder het mom van ‘iedereen is welkom’, en dan toezien hoe de wolf een voor een alle schaapjes opeet. Sommigen gemeenten gaan kapot omdat er geen lef is om op te treden tegen kwalijke praktijken.

Moet je wolven toelaten onder het mom van ‘iedereen is welkom’?
Dwalingen liggen altijd op de loer

Volgens Johannes Calvijn is er sprake van een gemeente in Bijbelse zin als er drie zaken goed functioneren: de prediking van het Woord, het met elkaar onderhouden van de instellingen van onze Heer (doop en avondmaal) en de gemeentetucht. Als dat laatste in onze tijd zo wordt verwaarloosd, dan is dat dus geen kleinigheid. Het Bijbelse functioneren van de gemeente kan daardoor in zijn geheel worden aangetast. Gemeentetucht is ook nodig omdat het niet vanzelfsprekend is dat er een gezonde leer wordt gebracht in de gemeente. Dwalingen liggen altijd op de loer. Het veroorzaken van scheuring (NBG) of verdeeldheid (NBV) komt ook doordat er valse leer wordt verkondigd. In de Herziene Statenvertaling wordt Titus 3:10 als volgt vertaald: ‘Verwerp een ketters mens na een eerste en tweede terechtwijzing.’

Vies woord

In sommige gemeenten is ‘leer’ een vies woord

We leven in een tijd waarin voor veel mensen alles relatief is: niets is met zekerheid te zeggen, er is geen absolute waarheid. Ook wordt de tijdgeest gekenmerkt door subjectivisme: wat waar is voor jou, is waar voor jou, en wat waar is voor mij, is waar voor mij. Wij ben jij om tegen mij te zeggen dat ik er naast zit in mijn denken? Het gevolg van deze mentaliteit is dat ieder het voor zichzelf maar moet uitzoeken en dat er over allerlei onderwerpen veel minder met elkaar wordt gediscussieerd dan vroeger. Als je maar doet wat je eigen hart je ingeeft, dan is het toch goed?

 

In God geloven zonder theologie is onmogelijk

In het kerkelijke gemeenteleven kunnen we de invloed van deze tijdgeest ook waarnemen. Theologie is uit de mode. Over wat Paulus noemt ‘de gezonde leer’ wordt nauwelijks met elkaar gesproken. In sommige gemeenten is ‘leer’ zelfs een vies woord. ‘Ik hang geen theologie aan, ik hoor bij Jezus’, wordt er dan gezegd. Alsof het mogelijk is om zonder theologie in God en de Heere Jezus te geloven. Alsof je zonder erbij na te denken je geloof in het Evangelie kunt belijden. Je kunt net zo min theologieloos een christen zijn als dat je merkloos in een auto kan rijden. Juist de mensen die er trots op zijn dat ze niet aan theologie doen, maar ‘alleen maar in de Bijbel geloven’, hangen vaak een zeer specifieke en niet goed doordachte theologie aan. Maar omdat zij ‘in de Bijbel geloven’, hebben zij het bij het juiste eind.

Overspannen predikanten

Alleen door persoonlijke omgang met God blijf je staande

Dat er een dramatisch gebrek is aan aandacht voor de gezonde leer blijkt ook uit hoe predikanten en voorgangers tegenwoordig hun tijd besteden. Hoe komt het dat zo veel predikanten overspannen of burn-out raken? Als je het mij vraagt, komt dat mede omdat er op het gebied van management en organisatie en op het gebied van pastorale zorg (dat tegenwoordig wordt ingekleurd door de moderne hulpverlening) zo veel van voorgangers wordt verwacht. Tijd om zorgvuldig Gods Woord te bestuderen, boeken te lezen of met collega’s over de theologie een flinke boom op te zetten is er nauwelijks. Toch wordt mede daardoor het hart van een predikant gevoed en de wil gestimuleerd om het Evangelie te prediken. Hoe kun je alle stormen doorstaan die als predikant – of als oudste/ouderling – over je heenkomen? Alleen als je voortdurend wordt versterkt door het eeuwigdurende Woord van God, wordt verfrist door het zaligmakende Evangelie en in verwondering komt te staan omdat je meer zicht krijgt op de heerlijkheid van onze God, die de Onvergankelijke is, de eeuwige Koning. Alleen vanuit voortdurende persoonlijke omgang met God kan een dienaar van het Evangelie staande blijven en volharden tot het einde.

Het welvaartsevangelie sluipt ongemerkt de prediking binnen

Er wordt in ons land te weinig onderscheid gemaakt tussen de gezonde leer en afdwalingen in de leer. Het welvaartsevangelie sluipt ongemerkt de prediking binnen. Niet in zo’n extreme vorm waarin we het tegenkomen bij de televisiedominees uit de Verenigde Staten. Maar wel hierin, dat een hoofdzakelijk mensgerichte prediking de overhand krijgt. De passie, de ijver en de eerbied voor Gods naam ontbreken soms in de prediking. Het gaat zo vaak over welk voordeel wij eruit kunnen halen. Er zijn zeer populaire predikers die ronduit toegeven dat ze niet over zonde willen praten, omdat dat slecht zou zijn voor het zelfbeeld van mensen en daarom slecht voor hun functioneren. Dit zijn dingen waar we als christenen goed over na moeten denken.

 

(Verschenen in het maandblad "De Oogst" van de Vereniging tot Heil des Volks van maart 2014)

 

Giften

Alle materialen op deze site worden u gratis aangeboden. Indien u wilt helpen deze bediening in stand te houden en deze site verder uit te bouwen kunt u een gift overmaken.